te Heemstede

Het schaalmodel van het Molentje van Groenendaal is ooit gebouwd op verzoek van Jan Witteveen.  Oud medewerker bij de SMZK en paltrokmolenaar. Jan heeft een bedrijf in de verhuur van kleine kranen en voerde in het verleden diverse klussen uit voor de Stichting.

Hij heeft in 1990 de kap van het molentje gelicht omdat er "even een paar moeren aangedraaid moesten worden". Door deze ongewone klus kwam hij op het idee om deze activiteit na te bootsen in model voor in de etalage van de SMZK werkplaats die toen nog aan het Donkere Spaarne gevestigd was. Hij had zelf een schaalmodel van zijn telekraan en had een model van het molentje nodig.

Met behulp van een werktekening uit het archief van de molenstichting en wat fotomateriaal begon ik aan deze leuke klus. Het had geen zin om dit model als opengewerkt model te bouwen omdat er toentertijd alleen een spil met wiel in stond en van een vijzel nog helemaal geen sprake was. De schaal van het model weet ik zelf niet een meer, maar vermoedelijk werd dat 1:87.  Gelijk aan H0 spoor. Voor de bouw van de onderbouw gebruikte ik een vierkant stuk balsahout. ( Op die vliegtuigfabriek gebruikte ik dat spul bij meters tegelijk als vulling in vloerdeeltjes). Het molenrompje zelf is ook van balsahout zoals je op de foto kunt zien. 

Eerst werden aan de onder- en bovenzijde de beide achtkanten afgetekend.  Daarna werden er vier velden uitgewerkt en vervolgens werden de vier velden die op de foto zichtbaar zijn afgetekend waarna de andere vier velden eenvoudig konden worden bewerkt. De houten ondertoren werd voorzien van een opgelijmd deurtje en afgewerkt met gepotdekselde dunne grenen latjes.

De Basis.

Het meest opvallende aan het Molentje zijn wel de twee stellingen. Omdat het achtkant van het molentje zo klein is, is de toegangsdeur in het ondervierkant geplaatst. In de bovenste stelling zitten twee luiken op twee aanelkaar grenzende velden. Met een laddertje is het nu mogelijk om buitenom op deze stelling te komen. Het is binnenin al een hele toer om via het laddertje dat loodrecht in het achtkant staat naar de kap te klauteren.

De onderste stelling.

Een lik witte verf voor de ondertoren en heel veel dunne latjes voor het samenstellen van de twee stellingen.

80 steunen, 40 stellingschoren, 8 binnensluitingen, 8 buitensluitingen, 40 liggers, 40 hekstijltjes, 40 schoortjes, 8 regels, 8 liggers, en een stuk of 40 vloerplanken. Dat zijn bijelkaar 312 onderdeeltjes. Het kost een paar uurtjes maar dan heb je toch weer wat leuks inelkaar gezet.

De tweede stelling in aanbouw.

Het achtkant is bekleed met gepotdekselde plankjes. Voor het model heb ik dit van karton gemaakt. Ook de hoekkepers zijn van karton. Het kapje is geplaatst en ook de lange spruit zit erin. Een spijker zorgt ervoor dat het kapje kan draaien. De kap van Het Molentje is bekleed met zinken ruiten of solanges. Gewoon grijs verven en er ruitjes op tekenen dus. Veel foto's zijn er niet gemaakt van de bouw van dit modelletje. Alles wat ik heb staat zo ongeveer op deze pagina.

O ja, die wieken. Dat lijkt zo priegelig om te maken maar het stelt helemaal niks voor. Als je goed kijkt zie je dat het plasticfolie is. Gewoon uitgeknipt uit de deksel van een bami-doos van de Chinees om de hoek. Met de föhn lukte het om het plastic te vervormen zodat er een zeeg in de wieken kwam. De plastic deeltjes werden op een houten roedje geplakt en met een viltstift werden de hek- en zoomlatjes getekend. Eén nadeel heeft het plastic wel; het vergeelt op den duur. Het modelletje werd verder afgeschilderd met Humbrol Enamel. Dit is de verf die ik op alle modellen gebruik.

Het eindresultaat een tijd geleden.

Maar het bleef niet bij het molentje alleen. Ook de directe omgeving werd eromheen gemaakt. De brug over de van Merlenvaart met de toegangshekken van het Park Groenendaal. Gemaakt met een hoog 'treinbaangehalte'.

Alles is van karton en decorpapier, een grasmatje en een vel golfjesplastic voor het water. Zelfs de bliksemafleider en de groene aanslag zijn op de muur van het molentje aangebracht. Evenals het bielzen trapje.

Het modelletje heeft als zodanig dus in de etalage van de SMZK gestaan met een hijskraan van Jan ernaast, met de kap in de takels. Het model wordt nog steeds dankbaar gebruikt door Rob Hinse. Hij is de beheerder-molenaar van het Molentje, en als er ergens in de buurt weer een activiteit is waarbij het molentje een plaatsje inneemt, neemt hij het model als promotiemateriaal onder zijn arm.

Zo mooi als op de foto hierboven is het al niet meer. Vanwege ruimtegebrek is er een groot deel van de brug afgezaagd, zijn de wiekjes vergeeld en de frisse kartonkleur is al aardig verbleekt door de zon. Ook de lijmpot moet af en toe een van die 312 onderdeeltjes weer op zijn plek houden.

Mocht je meer willen weten over de geschiedenis van Het Molentje van Groenendaal en de molens van Heemstede?  We hebben  een heel leuk boekje te koop met een uitgebreid historisch overzicht over het molentje. Uitgegeven door de gemeente Heemstede. De tekst is van Rob Hinse.  39 pagina's,  Afhaalprijs: € 5,--

terug naar inhoudsopgave     terug naar modelbouw